Çocuklarda Üst Solunum Yolları Enfeksiyonları

Üst solunum yolu enfeksiyonları; nazofarenjit (soğuk algınlığı), tonsillofarenjit, otit, sinüzit ve krup alt başlıkları altında incelenebilir.

 

Üst solunum yolu enfeksiyonları çocukluk çağında en sık görülen enfeksiyonlardır. Hem dünyada hem ülkemizde en sık doktor ziyaretlerine neden olan hastalık grubudur. En sık, virüsler üst solunum yolu enfeksiyonlarına (ÜSYE) neden olur. Çocukların bir çoğu yılda 5-8 kez ÜSYE geçirirken, kreşe giden çocuklarda bu sayı artabilir. 6 yaşından büyük çocuklarda ÜSYE sıklığı azalır ve adölesan yaş grubunda (ergenlik dönemi) yılda 2-4 kez ÜSYE görülür.

Üst solunum yolu enfeksiyonları; nazofarenjit (soğuk algınlığı), tonsillofarenjit, otit, sinüzit ve krup alt başlıkları altında incelenebilir.

Nazofarenjit

Soğuk algınlığı olarak bilinir. Boğaz ağrısı, ateş, hapşırık, burun akıntısı ve baş ağrısı ile karakterizedir. Hastalığa neden olan en sık etkenler virüslerdir. Sıklıkla sonbahar ve kış aylarında gözükür. Tedavi destek tedavidir. Serum fizyolojik ile burnun yıkanması ve burun içinde biriken sekresyonların temizlenmesi yeterlidir. Soğuk algınlığı sonrası çocuklarda kulak enfeksiyonları, sinüs enfeksiyonları ve zatürre gibi alt solunum yolu enfeksiyonları gelişebilir.

Tonsillofarenjit

Bademciklerin ve farenksin (yutak) enfeksiyonudur. Üç yaş altındaki çocuklarda en sık virüsler etkendir. Hastalarda bir kaç gün devam eden hafif ateş, burun akıntısı ve göz yaşarması görülür. Daha büyük çocuklarda en sık neden streptokok grubu bakterilerdir. Özellikle kış ve bahar aylarında okul çağındaki çocuklarda görülür. Ani başlayan boğaz ağrısı, bademciklerde beyaz iltihap, boyunda ağrılı lenf bezeleri ve ateşle karakterizedir. Öncelikle hastalığın viral mi bakteriyel mi olduğu ayırımı doktor tarafından yapılmalıdır. Böylece gereksiz antibiyotik kullanımı ve hastalığa bağlı oluşabilecek komplikasyonlar engellenecek ve bulaşıcılık önlenecektir.

Altın standart dediğimiz en iyi tanı yöntemi boğaz kültürüdür. Boğaz kültürü geç sonuçlanacak ise hızlı antijen tarama testi de yapılabilir.

Tedavi; viral etken düşünülüyorsa destek tedavidir. Bakteriyel enfeksiyonlarda ilk seçenek penisilin grubu antibiotiklerdir. Tedavi süresi 10 gündür.

Otit

Dış kulak yolunu ve kulak zarının enfeksiyonudur. Çocukluk çağında sık görülen enfeksiyonlardandır. Bir yaşına kadar olan çocukların %60’ı en az 1 kez, %20 si en az 3 kez otit atağı geçirirler. Sıklıkla 6-13 ay arası bebeklerde gözükür. Otit ataklarının %50 si geçirilmiş veya halen devam etmekte olan viral üst solunum yolu enfeksiyonu ile birliktedir. Etken sıklıkla bakterilerdir. Klinik bulgular çocuğun yaşına göre değişir. Küçük çocuklarda huzursuzluk, ateş ve iştahsızlık gibi bulgular gözükürken daha büyük çocuklarda kulak ağrısı ön plandadır. Viral üst solunum yolu enfeksiyonu geçiren bir çocukta ateşin uzun sürmesi veya düşen ateşin tekrar yükselmesi durumunda otit gelişmiş olabileceği düşünülmelidir.

Otit tanısı otoskopik muayene (dış kulak yolu ve kulak zarının direkt bakı ile değerlendirilmesi) ile konulur. Tedavide kulak ağrısını azaltmak ve ateşi düşürmek amacıyla ağrı kesiciler ve ateş düşürücüler kullanılır. Otit tanısı alan her hastaya antibiyotik tedavisi gereklidir.

Sinüzit

Sinüsler kafa kemikleri içinde yerleşen ve ağızları burun boşluğuna açılan havalı boşluklardır. Sinüzit ise bir veya daha fazla sayıda sinüsün enfeksiyonudur. Sıklıkla üst solunum yolu enfeksiyonları sırasında gözükür. Tanı hastanın kliniği ve muayene bulguları ile konur. Sinüs grafisine gerek yoktur. Virüslerin etken olduğu düşünülen sinüzitler kendiliğinden iyileşirken, bakteriyel sinüzitlerde antibiyotik tedavisine ihtiyaç vardır. Tedavi süresi ortalama 10-14 gündür. Hastanın semptomlarına göre tedavi 7 gün daha uzatılabilir. Burnun serum fizyolojikler ile yıkanması önerilir.

Krup

Çocukluk çağında yaygın olarak görülen krup hastalığı nefes almada zorluk, ses kısıklığı ve havlar tarzda öksürük ile kendini gösterir. Virüslerin neden olduğu bir hastalık grubudur. Tanısı öykü ve fizik muayene ile konur. Tedavide destek tedavi önemlidir. Hasta sakin ve güvenli bir ortama alınır. Gerekirse oksijen desteği sağlanır. Antibiyotik gereksizdir. Steroidler oluşan ödemi azaltmak amacıyla kullanılır.

Üst solunum yolu enfeksiyonları sonbahar ve kış aylarında sık olarak görülür. Sanıldığı gibi soğuk hava ve çocuğun üşümesi ile hastalık arasında bir ilişki yoktur. Hava soğuk olduğu için iç ortamlarda insanların birbiriyle yakın temas etmesi hastalık riskini arttırır. Çocukların okula gitmesi virüsler ile karşılaşmayı arttırır.

Üst solunum yolu enfeksiyonları olan bir kişi hapşırık ve öksürük ile virüsü ortama yayar. Virüs havadan damlacık yolu ile bir kişiden diğerine yayılabileceği gibi direkt temas yolu ile ya da oyuncak gibi ortak kullanılan objeler ile bulaşır.

Üst solunum yolu enfeksiyonları sırasında belirtilmesi gereken bazı önemli hususlar vardır;

  • Çocukların sigara dumanına maruziyeti önlenmelidir; zira sigaraya maruz kalan çocuklar hem daha sık hastalanır, hem de hastalığın süresi ve şiddeti artar.
  • Burnun serum fizyolojikler ile temizlenmesi çok önemlidir
  • Sıvı alımının arttırılması, dinlenme, düzenli uyku ve beslenme önerilir.
  • ÜSYE sırasında aspirin kesinlikle kullanılmaz.
  • Viral enfeksiyonlar sırasında gereksiz yere antibiyotik kullanmak hastalığı iyileştirmeyeceği gibi, bu antibiyotiklere karşı vücutta direnç oluşmasına yol açar. Gerçekten ihtiyacımız olduğunda bu ilaçların işe yaramamasına sebep olur.

Üst solunum yolu enfeksiyonlarından korunmak için dikkat edilmesi gereken durumlar şöyle özetlenebilir;

  • ÜSYE salgını olan dönemlerde iyi havalanmayan kapalı ve kalabalık alanlardan uzak durulmalıdır.
  • Çocukların hasta kişilerle temasından kaçınılmalı, mümkünse aynı ortamda bulunulmamalıdır. Erişkinlerin hele de hasta kişilerin çocukları öpmesine izin verilmemelidir. Çocukların ellerinden öpmek te aynı şekilde bulaşıcılığı da neden olmaktadır.
  • Çocuklara sık el yıkama alışkanlığı kazandırılmalıdır. El yıkamakla sırf üst solunum yolu enfeksiyonlarından değil birçok bulaşıcı hastalıktan da korunma sağlanacaktır.
  • Birçok çocuğun bir arada bulunduğu yuva ve okul gibi ortamlardaki oyun alanlarının ve oyuncakların uygun şekilde temizlenmesi önemlidir.

 

 

 

 

 

 

 

Kaynak: Türkiye Hastanesi/Reçete Dergisi/Sayı-82

Web: http://www.turkiyehastanesi.com/

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir