Tuvalet Eğitimine Başlamanın Tam Zamanı

Eğer çocuğunuz gerekli nörolojik gelişimi tamamladıysa ve hazır olduğunun sinyallerini veriyorsa, giyinip soyunmanın ve yıkanmanın daha kolay olduğu yaz aylarında tuvalet eğitimi alıştırmalarına başlayabilirsiniz.

 

Küçük çocukların tuvalet eğitimi için en uygun dönemin yaz ayları olduğu bir gerçek. Anneler ve çocuğun bakımını üstlenen kişiler çocukların daha ince giyinmeleri, gözlemlenmelerinin daha kolay olması, tuvalette otururken ya da üzeri yıkanırken üşüme risklerinin bulunmaması nedeniyle bu ayları değerlendirmek istiyor. Ancak unutulmaması gereken bir gerçek var: Tuvalet eğitimi için gerçek anlamıyla en uygun dönem çocuğun istediği zaman! Çocuk bu eğitime hazır olduğunda ailelere düşen ise sabırlı olmayı başarabilmek… Çocuğun tuvalet eğitimine kendini hazır hissetmesi gerekli fiziksel ve psikolojik olgunluğa ulaşması ile ilgilidir. Çocuk fiziksel ve psikolojik anlamda uygunsa mevsimin yaz ya da kış olması onun için fark etmiyor. Çocuklar 18 ay-3 yaş arasında genellikle hazır hissediyorlar.

Neden Hazır Görünmüyor?

Bir çocuğun tuvalet eğitimine 18 ay-3 yaş arasındaki zaman diliminde ne zaman hazır olacağının zekâ düzeyi ile bir ilişkisi bulunmuyor. Çocuğun tuvaletini kontrol etmesi için ihtiyaç duyduğu bölgenin sinir dokusu her çocukta farklı dönemlerde gelişiyor. Çocuğun hazır görünmesinin eğitimin kusursuz ilerleyeceği anlamına gelmez. İlk denemede olmayabilir, çocuk istemeyebilir ya da korkabilir. O zaman gündemde böyle bir konu yokmuş gibi bekleyeceksiniz ve tekrar başlayacaksınız. Olmuyorsa tekrar bekleyip yeniden başlayacaksınız.

Hangi Belirtiler Dikkate Alınmalı?

Çocuğunuz kakasını yaparken şekilden şekle giriyorsa, yüz ifadesi değişiyorsa, koltukların arkasına kaçıyorsa, bacaklarını makaslıyorsa ya da öğle uykusundan bezini ıslatmadan kalkıp sonra tuvaletini yapıyorsa, gün içinde bezi iki saat boyunca kuru kalıyorsa ve artık uykusunda kaka yapmıyorsa tuvalet eğitimine fiziksel açıdan hazır olduğunun düşünülmesi gerekiyor. Çocuğun annesiyle ya da bakım veren kişi ile uyum içinde olması, basit emirleri yerine getirebilmesi ve kirli bezden rahatsız olması da psikolojik belirtiler içinde yer alıyor. Bazı çocuklar önce idrarını söylerken diğerleri büyük tuvaletlerini daha kolay kontrol ediyor ama ikisi de kısa sürede birbirini takip ediyor.

Oturak mı, Tuvalet mi?

Günümüzde tuvalet üzerine yerleştirilen aparatların da, yerde kullanılan oturakların da bolca renk ve model seçeneği bulunuyor. Oturağı ya da aparatı beraber seçmek, nereye konulacağına beraber karar vermek, kullanmaya başlamadan önce giysileri ile bunların üzerinde oturmak da çocukların alışmasını kolaylaştırıyor. Araştırmalar çocukların tuvalet üstü aparatlara oturaktan daha sonra geçtiklerini, çünkü tuvaletin içine düşmekten ya da sifondan korktuklarını gösteriyor. Oturak ıkınma sırasında yere basarak yerden güç almalarını, böylece daha iyi boşaltımı da sağlıyor. Bu nedenle tuvalet üstü aparat kullanılacaksa mutlaka ayaklarının güç alacağı bir basamak kullanılması öneriliyor. Çocuklar ilk başta kendilerine ait bir parçayı vermek istemiyorlar. Birlikte sifonu çekmek ve kakaya el sallamak çocukları mutlu ediyor. Hatta henüz tuvalet eğitimine başlamadan önce idrarın ve kakanın vücuttan neden gitmesi gerektiği ilgili kitaplar ve filmler kullanılarak anlatılmalı, büyük kardeşler örnek gösterilmelidir.

Gece Bezi Ne Zaman Çıkarılmalı?

Çocuklar gündüz tuvalet kontrolünü daha önce sağlıyorlar. Özellikle uykusu ağır olanlar beş yaşına kadar gece kontrolünü sağlayamayabiliyor. Eğer beş yaşından sonra gece kaçırmaları hala devam ediyorsa genetik yatkınlık ya da idrar yolu enfeksiyonu ve böbrek rahatsızlığı gibi organik patolojiler düşünülebilir. Bunların var olmadığı gösterildikten sonra da kaçırmalar devam ediyorsa özel tedaviler uygulanıyor. Gece kaçırmalarını önlemek için beş yaşına kadar beklemeye gerek yoktur. Gece çocuğunuzu uyandırıp tuvalete götürmelisiniz. Ancak çocuğun tam olarak uyanıp kendine geldiğinden emin olun. Çünkü çocuk ancak bu şekilde tuvaleti geldiğinde uyanmayı öğrenebiliyor. Ayrıca çocukların yatmadan önceki bir-iki saat içinde sulu gıdalar ve fazla miktarda su tüketmelerinin engellenmesi ve yatağa girmeden mutlaka tuvalete gidip mesanelerini boşaltmaları gerekiyor.

Eğitimi Kim Vermeli?

Çocukların tuvalet alışkanlığı geliştirmesi sürecinde konuyla sadece tek kişinin ilgilenmesi gerekmiyor, ancak ilgilenen herkesin aynı dili konuşması önem taşıyor. Örneğin; anne tuvalete yapmasını söylerken anneannenin bezine yapmaya devam edebileceğini söylemesi çocuğun aklını karıştırıyor. Farklı kişiler ilgilense de tuvalet saatlerinin, temizliğin, sifon çekme gibi ritüellerin hep aynı şekilde yapılması gerekiyor.

Tuvaletini Tutmasını Teşvik Etmeyin

Çocuklara tuvaleti geldiğinde bu ihtiyacını en kısa zamanda gidermesi gerektiğini öğretmek gerekiyor. Kirli olduğu gerekçesi ile dışarıda veya okulda tuvalete gitmemeye yönlendirmek çocukların ileriki dönemde idrar yolu enfeksiyonu, kabızlık, anal fissür gibi sağlık sorunları yaşamasına neden olabiliyor. Tuvaletten uzak tutmak yerine gerekirse çantada tuvalet örtüsü, ıslak mendil, sabun bulundurmanın daha akılcı bir çözümdür. Ayrıca; özellikle kız çocuklarına tuvalet temizliğinin önden arkaya doğru yapılması gerektiğinin anlatılması gerekiyor. Ayrıca kız-erkek tüm çocuklara tuvaletten çıkınca ellerini yıkamaları gerektiğinin öğretilmesi önem taşıyor.

Çocuklar Eğitime Neden Direnç Gösteriyor?

Bazı çocuklar hazır olmadan tuvalet eğitimine başlandığı için, bazıları da anneyi ya da bakıcıyı sinirlendirmek için direnç gösterebiliyor. Çocukta ciddi bir direnç varsa organik patolojilere dikkat etmek gerekiyor. İdrar yolu iltihabı nedeniyle idrar yaparken yanma hissedebiliyor. Kabızlık, anal fissür gibi nedenlerle ağrı çektiği için kakasını yapamıyor olabiliyor. Nörolojik bir problemi ya da sakatlığı olmayan her çocuğun vakti geldiğinde mutlaka idrarını ve kakasını söyler. Önemli olan inatlaşıp konuyu zor hale getirmemek. Çocuk tuvaletini söylemeye kendiliğinden başlayacakken sizin inat etmeniz nedeniyle süre uzayabiliyor. Uygun zamanı bulmak, sabırlı ve bu süreçte yaşanacak kazalara karşı hoşgörülü olmak büyük önem taşıyor. Kazalar olduğunda çocuğa kızmak bir çözüm değil, sizin kendi şartlarınızı belirleyip önlem almanızdan başka yapacak bir şey yok.

Geri dönüşler normal mi?

Çocukların psikolojik olarak zorlandığı okula başlama, taşınma, ailede vefat, boşanma, bakıcı değiştirme, yeni kardeş gelmesi gibi durumlar tuvalet eğitiminde geri dönüşlere neden olabiliyor ve bu normal kabul ediliyor. Ancak çocuk tuvaletini tutabilirken tekrar kaçırmaya başlaması çok uzun sürdüyse organik patolojileri düşünmek ve doktora başvurmak gerekiyor.

 

 

 

 

Kaynak: Acıbadem Sağlık Grubu/Hayat Dergisi/Sayı-12

Web: http://www.acibadem.com.tr/